Selendi: Tarihi ve Doğasıyla Manisa'nın Saklı İlçesi

Manisa'nın doğusunda, Uşak ve Kütahya ile komşu olan Selendi, hem tarihi hem de doğal güzellikleriyle keşfedilmeyi bekleyen bir ilçe. 1954 yılında Kula ve Demirci ilçelerine bağlı bazı nahiye ve köylerin birleştirilmesiyle kurulan ilçe, Manisa'ya 155 kilometre, Uşak'a ise 70 kilometre mesafede konumlanıyor. Gediz Nehri'nin en büyük kolu olan Selendi Çayı'nın kıyısında kurulan ilçe, adını da bu çaydan almış olabilir.

Tarihi Binlerce Yıl Öncesine Uzanıyor

Selendi'nin tarihi, günümüzden yaklaşık 7500 yıl öncesine, Kalkolitik Çağ'a kadar uzanıyor. İlçenin batısındaki Hotaklı mevkiinde bulunan Ters Tepe Höyüğü, 2008 yılında Prof. Dr. Engin Akdeniz tarafından yapılan incelemelerle gün yüzüne çıkarıldı. Höyükte yapılan araştırmalar, bölgedeki yerleşimin MÖ 5500'lerde başladığını ve günümüze kadar kesintisiz devam ettiğini gösteriyor. Bu da Selendi'yi bölgenin en eski yerleşim yerlerinden biri yapıyor.

İlçenin antik dönemdeki adıyla ilgili iki farklı tahmin bulunuyor. Bunlardan ilki, Lidya döneminde bölgenin Silandos olarak anıldığı ve bu ismin zamanla Selendi'ye dönüştüğü yönünde. İkincisi ise daha yerel bir hikayeye dayanıyor: Selendi Çayı'na sel inince halkın sel indi söylemini zamanla sel endi olarak kullanması. Ancak Karaselendi bölgesinde bulunan Bergama Krallığı dönemine ait bir kitabe, ilçenin o dönemdeki adının Moxeion olduğunu ortaya koyuyor. Aynı kitabede Makada ve Moxeion adlı iki halktan bahsediliyor. Silandos isminin ise Roma İmparatorluğu döneminde kullanıldığı, o dönemde bölgede basılan sikkeler üzerindeki Silandeon yazılarından anlaşılıyor.

Ters Tepe Höyüğü: Manisa'nın En Büyüğü

Selendi'nin 1,5 kilometre batı-güneybatısında yer alan Ters Tepe Höyüğü, 18 hektarlık alanıyla Manisa sınırları içindeki en büyük höyük olma özelliğini taşıyor. İki tepeyi kaplayan höyük, 600×300 metreden daha geniş bir alana yayılıyor. Yüzeyde yapılan araştırmalarda Kalkolitik, Erken Tunç Çağı ve Orta Tunç Çağı'na ait çanak çömlek ve seramik parçalarının yanı sıra Helenistik ve Roma Dönemi'ne ait eserler de bulundu. Bu buluntular, höyüğün Luvi toplumu tarafından iskan edildiğini gösteriyor.

Höyüğün, Arzawa Federasyonu içindeki krallıklardan birinin merkezi olduğu ve Hitit yazıtlarında geçen Seha Irmağı Ülkesi olma ihtimalinin yüksek olduğu düşünülüyor. Bu konudaki araştırmalar devam ediyor. 2014 yılında İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilen höyük, şimdiye kadar hiçbir arkeolojik kazı yapılmamış olmasına rağmen büyük bir tarihi zenginliğe ev sahipliği yapıyor. Manisa'daki 92 höyük içinde en büyüğü olan Ters Tepe, ikinci büyük höyüğün iki katı büyüklüğünde.

Doğası ve Gezilecek Yerleri

Selendi, tarihi zenginliklerinin yanı sıra doğal güzellikleriyle de dikkat çekiyor. İlçenin Kınık Mahallesi'ndeki piknik alanı, doğayla iç içe vakit geçirmek isteyenler için ideal bir mekan. Gavur Evleri olarak bilinen kaya mezarları ve Bayraklı Anıtı da ilçede gezilebilecek diğer önemli yerler arasında. Ayrıca ilçe sınırlarından geçen Selendi Çayı, kış aylarında Gediz Nehri'nden daha fazla su taşıyor.

İlçenin asıl geçim kaynağını tütüncülük, hayvancılık ve tarım oluşturuyor. Özellikle üretilen Amerikan tipi küçük yapraklı tütünler büyük değer taşıyor. Son yıllarda Pınarlar, Eskin, Terziler, Kürkçü ve Hacıhaliller köylerinde kirazcılık da gelişmeye başlamış. Eskin Mahallesi'nde bulunan altın-kurşun-krom karışımı maden rezervi ise bir dönem işletilmiş ancak madenin 49 yıllık kullanım hakkını elinde bulunduran Bulgaristan firmasının iflas etmesi sonucu kapatılarak atıl durumda bırakılmış.

Kültürü ve Mutfağı

Selendi'nin zengin mutfağı, yöresel lezzetleriyle de biliniyor. İlçede yapılan tarhana, höşmerim, keşkek ve yufka, çevre ilçelerde de tanınan lezzetler arasında. Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Aşağı Güllüce ve Kınık mevkiinde şiddetli çatışmalara sahne olan ilçe, bu yönüyle de tarihi bir öneme sahip.

Manisa'nın en az yoğunluklu ilçesi olan Selendi, merkez nüfusu 8.108, köyleriyle birlikte toplam 26.500 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapıyor. 726 kilometrekarelik bir alana yayılan ilçenin merkezi, deniz seviyesinden ortalama 441 metre yükseklikte bulunuyor. 44 mahallesi bulunan ilçede, eğitim alanında da önemli adımlar atılmış durumda. Selendi merkezde 5 lise ve 5 ilköğretim okulu hizmet veriyor.

Tarihi höyüğü, antik kentleri, doğal güzellikleri ve yöresel lezzetleriyle Selendi, Manisa'nın keşfedilmeyi bekleyen saklı bir hazinesi olarak öne çıkıyor. Ters Tepe Höyüğü'nde yapılacak arkeolojik kazıların, ilçenin tarihi zenginliğini daha da gün yüzüne çıkarması bekleniyor.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: Oguszt, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0